در دنیای بی‌کرانِ دیجیتال، چگونه ایرانیِ واحد بمانیم

بازار تبریز آنلاین - موسی‌ کاظم‌زاده : امروزه کمتر کسی را می‌توان یافت که گوشی هوشمندش را رها کند و زندگی را بدون فضای مجازی تصور کند. این دنیای بی‌کران دیجیتال، وارد زندگی همه ما شده و تغییرات زیادی در سبک زندگی، ارتباطات و حتی تفکرمان ایجاد کرده است. اما سوال مهم اینجاست که این فضا، به انسجام ملی ما کمک می‌کند یا آن را تضعیف می‌کند؟ پاسخ به این سوال، مانند خود این فضا، دو رو دارد.

فضای مجازی اگر درست استفاده شود، می‌تواند بزرگترین فرصت برای تقویت پیوند میان ایرانیان باشد. تصور کنید؛ در گذشته، ارتباط یک فرد در جنوب کشور با کسی در شمال یا شرق، سخت و زمان‌بر بود. اما امروز، در چند ثانیه می‌توانیم فرهنگ، آداب و رسوم و هنرمان را به هم نشان دهیم. این فضا اجازه می‌دهد که بدانیم هموطنانمان در سایر نقاط کشور چه می‌کشند و چه آرزوهایی دارند. وقتی در مواقع بحرانی، مثل زلزله یا سیل، موج‌های کمک رسانی در فضای مجازی به راه می‌افتد، ما عمق واقعی «همبستگی ملی» را می‌بینیم. این فضا به ما اجازه می‌دهد که صدای واحدی برای دفاع از حقوق ملت و تمامیت ارضی کشورمان به گوش جهانیان برسانیم و تصویر درستی از ایرانِ قدرتمند و با فرهنگ ارائه دهیم.

دو رو سکه‌ مجازی؛ فرصتی برای همبستگی یا تهدیدی برای هویت

اما در سوی دیگر ماجرا، تهدیدهای جدی وجود دارد که نمی‌توان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد. دشمنان این مرز و بوم، به خوبی فهمیده‌اند که فضای مجازی یک میدان جنگ نرم است. آن‌ها با استفاده از ربات‌ها، صفحات جعلی و تولید محتوای نامناسب، سعی دارند تفرقه بیندازند. آن‌ها با بزرگ‌نمایی اختلافات قومی، زبانی و مذهبی، تلاش می‌کنند تا ریشه‌های «ایرانِ واحد» را بکنند. گاهی با یک شایعه دروغین یا یک ویدیوی بریده‌بریده، سعی می‌کنند قلب‌ها را علیه هم بشورانند و اعتماد مردم را به هم و به نظام خدشه‌دار کنند. متاسفانه، برخی افراد هم بدون تحقیق، این مطالب را دست‌به‌دست می‌کنند و ناخواسته مهره‌ای در شطرنج دشمن می‌شوند.

خطر دیگر، «حباب‌های اطلاعاتی» است. الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی طوری طراحی شده‌اند که فقط چیزهایی را به شما نشان دهند که دوست دارید و با نظر شما موافق است. این یعنی شما کمتر با نظرات مخالف روبرو می‌شوید و کمتر می‌توانید درک درستی از کل جامعه داشته باشید. این مسئله به مرور باعث می‌شود که گروه‌های مختلف اجتماعی، به جای گفت‌وگو و درک متقابل، از هم دور شوند و هر کدام در دنیای خودشان زندگی کنند که این امر به شدت انسجام ملی را تضعیف می‌کند.

شبکه‌های اجتماعی؛ پل پیوند یا دیوار جدایی؟

پس چه باید کرد؟ راهکار، پاک کردن فضای مجازی یا قطع اینترنت نیست؛ راهکار، «افزایش سواد رسانه‌ای» است. ما باید یاد بگیریم که در برابر هر خبری، واکنش نشان ندهیم. باید منبع خبر را چک کنیم، عقلانیت را به جای احساسات بنشانیم و مراقب باشیم که لایک یا اشتراک‌گذاری‌های ما، سلاحی علیه کشورمان نشود.

فضای مجازی مانند یک چاقو است؛ می‌تواند در دست جراح، جانی را نجات دهد و در دست فردی ناآگاه، آسیبی جدی وارد کند. ما ایرانیان باید هوشیار باشیم تا از این ابزار برای ساختن پل‌های دوستی و تقویت صلح و امنیت استفاده کنیم، نه اینکه اجازه دهیم این فضا به ابزاری برای تجزیه و تفرقه تبدیل شود. آینده‌ی دیجیتال کشور در دستان خود ماست و با هوشمندی و همبستگی می‌توانیم تهدیدها را به فرصت تبدیل کنیم.