جان تازه در رگ‌های دریاچه ارومیه

بازار تبریز آنلاین - موسی‌ کاظم‌زاده :  دریاچه ارومیه دوباره نفس می‌کشد؛ نه به معنای بازگشت کامل، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از زنده بودن امید. بارش‌های اخیر و مدیریت نسبی منابع آب، حجم این پهنه آبی را به حدود ۴.۲۸ میلیارد مترمکعب رسانده است؛ رقمی که در سال‌های نه‌چندان دور، در برابر تصویر بستر خشک و ترک‌خورده دریاچه، بیشتر به رؤیا شباهت داشت تا واقعیت.

اکنون تراز آب دریاچه به ۱۲۷۱.۱۳ متر از سطح آب‌های آزاد رسیده است. این بدان معناست که هنوز فاصله قابل توجهی تا تراز اکولوژیک ۱۲۷۴.۱۰ متر و وسعت مطلوب حدود ۴۶۳۵ کیلومتر مربع باقی مانده است. با این حال، همین بهبود نسبی نیز نشانه‌ای روشن از امکان احیای دریاچه به شمار می‌رود؛ امکانی که سال‌ها میان بیم و امید در نوسان بوده است.

مروری بر گذشته، ابعاد این فراز و فرود را بهتر آشکار می‌کند. در خرداد ۱۳۷۴، دریاچه ارومیه در بهترین وضعیت خود قرار داشت؛ تراز آب به ۱۲۷۸.۴۰ متر می‌رسید، وسعت آن نزدیک به ۶۹۰۰ کیلومتر مربع بود و حجم آب نیز از ۳۶ میلیارد مترمکعب فراتر می‌رفت. در مقابل، آبان ۱۴۰۴ یکی از تلخ‌ترین دوره‌های تاریخ این دریاچه را رقم زد؛ زمانی که تراز آب به ۱۲۶۹.۴۴ متر کاهش یافت، وسعت دریاچه به تنها ۴۵۶ کیلومتر مربع رسید و حجم آب آن به حدود ۲۴۰ میلیون مترمکعب سقوط کرد.

آنچه امروز مشاهده می‌شود، بیش از آنکه بازگشت کامل باشد، نشانه‌ای از توقف روند عقب‌نشینی دریاچه است. توقفی که تنها در صورت تداوم سیاست‌های پایدار مدیریت منابع آب، اصلاح الگوی کشت و کاهش برداشت‌های بی‌رویه می‌تواند به احیای واقعی منجر شود.

دریاچه ارومیه فقط یک پهنه آبی نیست؛ بلکه آینه‌ای از رابطه انسان و طبیعت است. هر متر افزایش تراز آن، تنها یک عدد هیدرولوژیک نیست، بلکه بازتابی از تصمیم‌های درست یا نادرست ما در مدیریت منابع طبیعی است. دریاچه امروز جانی تازه گرفته، اما تداوم این حیات بیش از هر چیز به مراقبت، استمرار و عقلانیت در حکمرانی آب وابسته است؛ در غیر این صورت، امید امروز نیز می‌تواند به خاطره‌ای تلخ تبدیل شود.