بازار تبریز؛ از سنگر انقلاب تا خط مقدم جنگ اقتصادی

بازار تبریز آنلاین _ موسی کاظم زاده :  بازار تبریز از همان روزهای نخست شکل‌گیری انقلاب اسلامی، صرفاً یک مرکز دادوستد نبود؛ نهادی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بود که در بزنگاه‌های تاریخی، نقش خود را فراتر از اقتصاد تعریف کرد. حضور پررنگ بازاریان در جریان نهضت انقلاب، مشارکت فعال در اعتصابات، پشتیبانی مالی و لجستیکی از مبارزان و همراهی با مردم، باعث شد بازار به یکی از ستون‌های اصلی پیروزی انقلاب تبدیل شود. این نقش در سال‌های بعد، نه‌تنها کمرنگ نشد، بلکه در دفاع مقدس، مقابله با فتنه‌ها و امروز در شرایط جنگ اقتصادی، به شکلی دیگر ادامه یافت.

عدد تقدیم «۱۱ هزار شهید اصناف و بازاریان» در کشور فقط یک آمار نیست؛ پشت این عدد، هزاران مغازه نیمه‌باز، خانواده‌های داغدار، حجره‌هایی با عکس شهید بر دیوار و بازاریانی قرار دارند که کسب‌وکار خود را رها کردند و راه جبهه را در پیش گرفتند. یکی از کسبه قدیمی بازار تبریز که بیش از پنج دهه در این بازار فعالیت دارد، در گفت‌وگو با ما می‌گوید: «بازار همیشه در متن حوادث بوده است. آن روزها جوان‌های بازار، صبح مغازه را باز می‌کردند و عصر با لباس بسیجی راهی جبهه می‌شدند. خیلی‌ها دیگر برنگشتند، اما نامشان در همین بازار زنده ماند.»

بازار تبریز؛ رزمنده خاموش معیشت مردم

بازاری دیگر که عمویش از شهدای اصناف است، با اشاره به فضای آن سال‌ها می‌گوید: «در دفاع مقدس، کمک به جبهه فقط پول نبود. بارها دیدیم که کسبه، کالا را بدون دریافت هزینه می‌فرستادند. بعضی‌ها سود یک سالشان را وقف جنگ کردند. این روحیه، ریشه‌دار است و به امروز هم رسیده.»

بازار تبریز در کنار نقش مستقیم در جبهه‌های جنگ، یکی از مراکز اصلی پشتیبانی مردمی بود. جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی، تأمین اقلام ضروری، حمایت از خانواده‌های رزمندگان و شهدا و حفظ جریان تأمین کالا در شهر، بخشی از مسئولیتی بود که اصناف بر عهده گرفتند. به گفته یکی از بازاریان باسابقه، «اگر بازار می‌ایستاد، زندگی مردم می‌ایستاد. ما می‌دانستیم که پشت هر مغازه، چند خانواده چشم‌انتظارند؛ هم خانواده خودمان و هم مردمی که برای خرید می‌آمدند.»

سنگر بی‌صدا؛ بازار تبریز در خط مقدم اقتصاد ایران

این تجربه تاریخی، امروز در شرایطی متفاوت اما با همان منطق، تکرار شده است. بسیاری از بازاریان تبریز معتقدند که کشور در سال‌های اخیر وارد نوعی جنگ اقتصادی شده است؛ جنگی که میدان آن بازار، معیشت مردم و اعتماد عمومی است. یکی از کسبه جوان بازار می‌گوید: «در جنگ نظامی، دشمن گلوله شلیک می‌کرد؛ امروز با تحریم، گرانی و فشار اقتصادی می‌جنگد. ما بازاریان، اگر انصاف را کنار بگذاریم، در واقع به مردم خودمان ضربه زده‌ایم.»

او ادامه می‌دهد: «شاید سود کمتر شود، شاید فشار زیاد باشد، اما بازار نمی‌تواند مردم را تنها بگذارد. خیلی وقت‌ها فروش نسیه، تخفیف یا همراهی با مشتری، یک وظیفه اخلاقی است، نه یک انتخاب.»

بسیاری از بازاریان بازار تبریز بر این باورند که ثبات بازار، نقش مستقیمی در آرامش اجتماعی دارد. یکی از فروشندگان لوازم خانگی می‌گوید: «وقتی بازار ملتهب می‌شود، نگرانی به خانه‌های مردم می‌رود. ما تلاش می‌کنیم حتی در شرایط کمبود یا افزایش قیمت، از التهاب جلوگیری کنیم. این همان مسئولیتی است که از گذشته به ما رسیده.»

بازار تبریز؛ سنگر بی‌صدای معیشت

یکی دیگر از کسبه با اشاره به سابقه تاریخی بازار تبریز در تحولات اجتماعی می‌گوید: «بازار همیشه کنار مردم بوده است. در انقلاب، در جنگ، در زلزله‌ها و امروز در مشکلات اقتصادی. شاید صدایمان بلند نباشد، اما عملمان دیده می‌شود.»

بازاریان معتقدند همان‌طور که در دوران دفاع مقدس، بازار بدون تکیه بر بودجه دولتی نقش‌آفرینی کرد، امروز هم می‌تواند در جنگ اقتصادی نقش مؤثر داشته باشد؛ به شرط آنکه اعتماد متقابل میان مردم، بازار و مسئولان حفظ شود. یکی از کسبه باسابقه می‌گوید: «ما انتظار نداریم کسی از ما قهرمان بسازد. فقط می‌خواهیم شرایطی فراهم شود که بتوانیم سالم، منصفانه و پایدار کار کنیم.»

در گفت‌وگو با چند بازاری دیگر، موضوع انصاف در قیمت‌گذاری و مقابله با سوءاستفاده‌ها بارها تکرار می‌شود. یکی از آنها می‌گوید: «اکثریت بازار اهل احتکار و گران‌فروشی نیستند. تخلف هست، اما نباید کل بازار را با چند نفر قضاوت کرد. بدنه اصلی بازار، دغدغه مردم را دارد.»

او تأکید می‌کند: «اگر امروز شهدا زنده بودند، از ما می‌خواستند در این جنگ اقتصادی، کنار مردم بمانیم. ما هم سعی می‌کنیم همین مسیر را ادامه دهیم.»

بازاریان بازار تبریز؛ سربازان بی‌ادعای امنیت معیشت

بازار تبریز، با پیشینه‌ای چندصدساله، امروز هم بر همان اصول تاریخی خود ایستاده است؛ پیوند اقتصاد با اخلاق، کسب‌وکار با مسئولیت اجتماعی و سود با انصاف. بازاریان این شهر، خود را نه جدا از مردم، بلکه بخشی از جامعه می‌دانند که سرنوشتشان با معیشت عمومی گره خورده است.

یکی از بازاریان در پایان گفت‌وگو می‌گوید: «ما به ۱۱ هزار شهید اصناف افتخار می‌کنیم، اما این افتخار فقط برای گذشته نیست. امروز هم باید طوری رفتار کنیم که شرمنده آن‌ها نباشیم. جنگ عوض شده، اما ایستادگی هنوز لازم است.»

این روایت بازار تبریز، روایت نهادی است که از انقلاب تا دفاع مقدس و از آن روزها تا امروزِ جنگ اقتصادی، تلاش کرده است در کنار مردم بماند؛ بی‌ادعا، بی‌هیاهو و با مسئولیتی که از تاریخ و هویت خود به ارث برده است.