مس سونگون؛ ضربان توسعه در قلب ورزقان

بازار تبریز آنلاین - موسی‌ کاظم‌زاده : مجتمع مس سونگون به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین معادن مس کشور، طی سال‌های اخیر نقشی فراتر از یک واحد صنعتی صرف در شهرستان ورزقان ایفا کرده و به یکی از بازیگران اصلی توسعه زیرساخت‌های این منطقه تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی خاص شهرستان ورزقان، پراکندگی روستاها، محدودیت منابع آبی، ضعف شبکه‌های ارتباطی و نیاز به اشتغال پایدار، همگی موجب شده‌اند که هرگونه سرمایه‌گذاری کلان صنعتی در این منطقه، تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم گسترده‌ای بر زندگی مردم داشته باشد. در این میان، مجتمع مس سونگون با تکیه بر ظرفیت‌های اقتصادی خود و در چارچوب مسئولیت‌های اجتماعی، اقدامات قابل توجهی را در حوزه‌های مختلف زیربنایی به اجرا گذاشته است.

یکی از مهم‌ترین محورهای این اقدامات، مشارکت مؤثر در پروژه‌های آبرسانی به روستاهای شهرستان ورزقان بوده است. بر اساس گزارش‌های رسمی منتشرشده از سوی نهادهای اجرایی و رسانه‌های معتبر، پروژه آبرسانی به ۸۸ روستای شهرستان ورزقان با نقش‌آفرینی مالی و فنی مجتمع مس سونگون به مرحله اجرا درآمده یا تکمیل شده است. این پروژه شامل تأمین منابع آب پایدار، اجرای خطوط انتقال، احداث مخازن ذخیره و ایستگاه‌های پمپاژ بوده و توانسته است مشکل دیرینه کمبود آب شرب سالم در بخش قابل توجهی از روستاهای منطقه را کاهش دهد. دسترسی پایدار به آب آشامیدنی، نه‌تنها یکی از مطالبات اصلی مردم منطقه بوده، بلکه زیربنای توسعه بهداشتی، کشاورزی و ماندگاری جمعیت در روستاها به شمار می‌رود و از این منظر، اثرگذاری اجتماعی این پروژه بسیار قابل توجه است.

سونگون؛ موتور توسعه زیرساختی ورزقان فراتر از یک معدن

در حوزه راه‌سازی و بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل نیز مجتمع مس سونگون نقش فعالی ایفا کرده است. بخشی از پروژه‌های بهسازی، تعریض و دو بانده‌سازی محورهای ارتباطی منتهی به معدن و مسیرهای اصلی شهرستان، با مشارکت مالی یا پشتیبانی اجرایی این مجتمع انجام شده است. از جمله این اقدامات می‌توان به مشارکت در تکمیل و بهسازی محور خواجه–ورزقان و ارتقای ایمنی مسیرهای دسترسی به معدن اشاره کرد. بهبود وضعیت راه‌ها، علاوه بر کاهش سوانح جاده‌ای، موجب تسهیل تردد روزانه مردم، کاهش زمان دسترسی به مراکز خدماتی، درمانی و آموزشی و نیز رونق مبادلات اقتصادی در سطح شهرستان شده است.

اشتغال‌زایی، یکی دیگر از مهم‌ترین آثار فعالیت و توسعه مجتمع مس سونگون در شهرستان ورزقان است. این مجتمع به‌طور مستقیم هزاران نفر را در بخش‌های مختلف استخراج، فرآوری، خدمات فنی و پشتیبانی به کار گرفته و به‌طور غیرمستقیم نیز زمینه اشتغال تعداد قابل توجهی از نیروها را در حوزه‌هایی نظیر حمل‌ونقل، خدمات، پیمانکاری و صنایع وابسته فراهم کرده است. برآوردهای منتشرشده نشان می‌دهد که با اجرای طرح‌های توسعه‌ای سونگون، از جمله پروژه‌های افزایش ظرفیت تولید کنسانتره و مس کاتد، ظرفیت اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در منطقه به‌طور مستمر در حال افزایش بوده است. هرچند همچنان مطالباتی درباره افزایش سهم نیروهای بومی وجود دارد، اما نمی‌توان نقش این مجتمع را در کاهش نرخ بیکاری و ایجاد درآمد پایدار در شهرستان نادیده گرفت.

از استخراج تا مسئولیت اجتماعی؛ سهم سونگون در ارتقای کیفیت زندگی ورزقان

در کنار ابعاد اقتصادی، توجه به مسائل زیست‌محیطی و تلاش برای کاهش پیامدهای فعالیت معدنی نیز بخشی از اقدامات زیرساختی و مسئولیت‌پذیر مجتمع مس سونگون بوده است. اجرای پروژه‌هایی نظیر احداث و توسعه تأسیسات کنترل و تصفیه پساب‌های صنعتی، مدیریت پسماند و آغاز پروژه تصفیه زهاب اسیدی رودخانه پخیرچای، نشان‌دهنده رویکردی است که تلاش دارد توسعه صنعتی را با ملاحظات محیط‌زیستی همراه کند. این اقدامات، اگرچه نیازمند تداوم، نظارت دقیق و شفاف‌سازی بیشتر هستند، اما در مجموع گامی مهم در جهت کاهش نگرانی‌های زیست‌محیطی مردم منطقه به شمار می‌روند.

از منظر خدمات عمومی و اجتماعی، مجتمع مس سونگون در سال‌های اخیر در قالب مسئولیت اجتماعی شرکتی، در اجرای یا حمایت از پروژه‌هایی در حوزه‌های آموزشی، ورزشی، بهداشتی و فرهنگی نیز مشارکت داشته است. کمک به احداث یا تجهیز برخی مراکز آموزشی و درمانی، حمایت از پروژه‌های ورزشی و مشارکت در برنامه‌های عمرانی محلی، بخشی از این اقدامات است که هرچند ممکن است در مقیاس کلان اقتصادی عدد بزرگی به نظر نرسد، اما در سطح محلی تأثیرات ملموس و مثبتی بر کیفیت زندگی شهروندان دارد.

از دل کوه تا متن زندگی؛ سونگون و داستان پیشرفت ورزقان

مجموع این اقدامات باعث شده است که نگاه به مجتمع مس سونگون در شهرستان ورزقان، صرفاً به‌عنوان یک معدن استخراجی نباشد، بلکه به‌عنوان یک عامل مؤثر در فرآیند توسعه منطقه‌ای مطرح شود. با این حال، واقعیت آن است که انتظارات مردم و مسئولان محلی از چنین مجموعه بزرگی همچنان بالاست. موضوعاتی مانند توزیع متوازن‌تر منافع، افزایش شفافیت در اعلام میزان سرمایه‌گذاری‌های اجتماعی، توجه بیشتر به اشتغال نیروهای بومی و تسریع در تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، از جمله مطالباتی است که در افکار عمومی شهرستان مطرح می‌شود و پاسخ به آن‌ها می‌تواند سرمایه اجتماعی این مجتمع را بیش از پیش تقویت کند.

در جمع‌بندی می‌توان گفت که مجتمع مس سونگون طی سال‌های اخیر نقش قابل توجهی در توسعه زیرساخت‌های شهرستان ورزقان ایفا کرده و اقدامات آن در حوزه‌هایی مانند آبرسانی، راه‌سازی، اشتغال‌زایی و خدمات عمومی، تأثیرات مثبت و ملموسی بر زندگی مردم منطقه داشته است. تداوم این مسیر، همراه با برنامه‌ریزی دقیق، مشارکت بیشتر با نهادهای محلی و توجه جدی‌تر به مطالبات اجتماعی و زیست‌محیطی، می‌تواند سونگون را به الگویی موفق از پیوند صنعت و توسعه منطقه‌ای در کشور تبدیل کند.