تبریز؛ شهری با زنده‌نامان ماندگار

بازار تبریز آنلاین - موسی‌ کاظم‌زاده : در قلب تبریز، جایی که تاریخ هنوز نفس می‌کشد، امروز قهرمانانی زنده بر صحنه ظاهر شدند. دیروز در سالن همایش‌های بین‌المللی خاوران، نام‌هایی خوانده می‌شد که هرکدام شبیه یک فصل از تاریخ بودند؛ فصل‌هایی که هنوز بسته نشده‌اند. نام‌هایی که نه در قاب عکس‌های سیاه‌وسفید، بلکه در حافظه زنده یک شهر نفس می‌کشند. چهارمین همایش «زنده‌نامان تبریز» فقط آیین تجلیل نبود؛ تلاشی بود برای یادآوری این حقیقت ساده اما فراموش‌شده که توسعه، پیش از آنکه به سازه و پروژه وابسته باشد، به انسان گره خورده است.

تبریز، شهری که در حافظه تاریخی ایران با عقلانیت، مشارکت و پیشگامی شناخته می‌شود، این‌بار تصمیم گرفت از سرمایه‌هایی سخن بگوید که اغلب در هیاهوی روزمرگی و خبرهای تکراری، دیده نمی‌شوند. انسان‌هایی که دهه‌ها زیسته‌اند، ساخته‌اند، آموخته‌اند و اثر گذاشته‌اند، بی‌آنکه همیشه در مرکز توجه باشند. زنده‌نامان، نه صرفاً عنوان یک همایش، بلکه مفهومی است که در برابر یک عادت نادرست فرهنگی می‌ایستد؛ عادتی که قدر آدم‌ها را معمولاً بعد از رفتنشان می‌داند.

زنده‌نامان تبریز؛ نفس‌های ماندگار توسعه شهر اولین ها

در این همایش، از چهره‌هایی تجلیل شد که هرکدام نماینده یک مسیر متفاوت بودند؛ از علم و دانشگاه تا دفاع مقدس، از هنر و فرهنگ تا صنعت، اقتصاد، ورزش و فعالیت‌های اجتماعی. این تنوع، اتفاقی نبود. پیام پنهان اما پررنگ همایش، این بود که توسعه یک شهر، محصول یک حوزه خاص نیست. تبریز، نه فقط با صنعت، نه فقط با فرهنگ و نه فقط با سیاست به جایگاه امروز خود رسیده؛ بلکه با هم‌نشینی این‌ها و با حضور انسان‌هایی که مسئولیت زمانه خود را پذیرفته‌اند.

وقتی استاندار آذربایجان‌شرقی از سرمایه انسانی به‌عنوان پیشران توسعه سخن گفت، در واقع به نقطه‌ای اشاره کرد که بسیاری از برنامه‌های توسعه‌ای در آن دچار ضعف می‌شوند. پروژه‌ها می‌آیند و می‌روند، اما آنچه ماندگار است، انسان‌هایی هستند که معنا، جهت و اخلاق توسعه را تعریف می‌کنند. تبریز، در این روایت، شهری است که توسعه را صرفاً با شاخص‌های اقتصادی نمی‌سنجد، بلکه آن را در پیوند میان فرهنگ، اخلاق و مشارکت اجتماعی می‌بیند.

تبریز و زنده‌نامان؛ سرمایه‌ای که هیچ پروژه‌ای نمی‌تواند بسازد

زنده‌نامان این همایش، وجوه مشترکی داشتند که شاید کمتر به آن پرداخته شده است. بسیاری از آن‌ها مسیر خود را از امکانات محدود آغاز کرده‌اند. نه زیرساخت‌های آماده، نه حمایت‌های پررنگ و نه مسیرهای هموار، عامل موفقیتشان نبوده است. آنچه این چهره‌ها را به نقطه اثرگذاری رسانده، تداوم، صبر و تعهدی بوده که در طول سالیان شکل گرفته است. این همان نکته‌ای است که در سخنان نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان‌شرقی نیز برجسته شد؛ اینکه موفقیت، محصول تلاش مستمر است، نه یک اتفاق ناگهانی.

در روزگاری که الگوهای زودگذر و موفقیت‌های یک‌شبه در ذهن بخشی از جامعه پررنگ شده، چنین رویدادهایی یادآوری می‌کنند که ماندگاری، زمان می‌خواهد. برخی از تجلیل‌شدگان، بیش از شصت یا هفتاد سال از عمر خود را صرف آموزش، تولید دانش، خلق هنر، یا خدمت اجتماعی کرده‌اند. این حجم از سرمایه‌گذاری انسانی، چیزی نیست که بتوان آن را در قالب یک خبر کوتاه خلاصه کرد.

تبریز و زنده‌نامان؛ شهری که قهرمانانش هنوز زنده‌اند

شهردار تبریز، وقتی از اعتبار شهر سخن گفت، آن را نه در سازه‌ها و نمادهای شهری، بلکه در گنجینه‌های انسانی دانست. این نگاه، در تضاد با رویکردی است که توسعه را صرفاً در ارتفاع ساختمان‌ها یا تعداد پروژه‌ها می‌بیند. تبریز، اگر امروز نامی فراتر از جغرافیای خود دارد، به‌واسطه انسان‌هایی است که نام شهر را به دانشگاه‌ها، محافل علمی، عرصه‌های فرهنگی، میدان‌های ورزشی و حتی فراتر از مرزهای ایران برده‌اند.

یکی از وجوه کمتر دیده‌شده این همایش، پیوند آن با آینده است. زنده‌نامان، فقط متعلق به گذشته نیستند. این همایش، در ذات خود، تلاشی است برای انتقال تجربه، هویت و سرمایه فرهنگی به نسل جوان. نسلی که اگر الگوهای واقعی را نشناسد، ناگزیر به الگوهای جعلی پناه می‌برد. پیام همایش روشن بود؛ تبریز هنوز الگو دارد، هنوز می‌توان از دل این شهر، مسیر ساختن را آموخت.

تبریز و زنده‌نامان؛ شهری که قهرمانانش هنوز زنده‌اند

سخنان نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان‌شرقی، یک پیام تربیتی روشن برای نسل جوان داشت: هیچ افتخاری بدون تلاش مستمر به دست نمی‌آید. بسیاری از زنده‌نامان این همایش، دهه‌ها از عمر خود را صرف آموزش، کار، تولید و خدمت کرده‌اند؛ آن هم در شرایطی که امکانات امروز در اختیارشان نبوده است. این روایت، بازتعریف مفهوم الگو در جامعه‌ای است که گاه مسیرهای میان‌بر را به‌جای راه‌های اصیل برجسته می‌کند.

مطهری‌اصل، تجلیل از پیشکسوتان را نه صرفاً یک اقدام نمادین، بلکه ریشه‌دار در فرهنگ انسانی دانست؛ فرهنگی که احترام به تلاش مستمر و خدمت طولانی‌مدت را ارزش می‌نهد. او با اشاره به سال‌ها مجاهدت علمی، فرهنگی و اجتماعی تجلیل‌شدگان، بر این نکته تأکید کرد که موفقیت، حاصل یک فرآیند طولانی است، نه نتیجه یک اتفاق. این نگاه، در فضای امروز که الگوهای زودگذر و موفقیت‌های سریع پررنگ شده‌اند، معنایی دوچندان پیدا می‌کند.

هم‌افزایی میان نخبگان، مدیران شهری و سرمایه‌های فرهنگی، یکی دیگر از مفاهیمی بود که در لایه‌های زیرین این مراسم جریان داشت. این همایش نشان داد که گفت‌وگو میان تجربه و مدیریت، میان حافظه تاریخی و تصمیم‌سازی امروز، می‌تواند مسیر آینده را روشن‌تر کند. وقتی انسان‌های اثرگذار دیده می‌شوند، امکان مشارکت فعال‌تر آن‌ها در حل مسائل شهری نیز فراهم می‌شود.

تبریز؛ شهری با زنده‌نامان ماندگار

رونمایی از تمبر یادبود همایش، در کنار تجلیل از زنده‌نامان، نمادی از ثبت این رویکرد در حافظه رسمی شهر بود. گویی تبریز می‌خواست اعلام کند که این مسیر، یک اقدام مقطعی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و مدیریتی شهر است. استمرار چنین رویدادهایی، می‌تواند به تدریج نگاه جامعه را نسبت به مفهوم موفقیت، تغییر دهد.

چهارمین همایش زنده‌نامان، بیش از آنکه پاسداشت افراد باشد، پاسداشت یک نگرش بود؛ نگرشی که انسان را محور توسعه می‌داند و باور دارد بدون توجه به سرمایه‌های انسانی و اجتماعی، هیچ برنامه‌ای به سرانجام مطلوب نخواهد رسید. در این روایت، تبریز نه شهری در گذشته، بلکه شهری در حال ساختن آینده است؛ آینده‌ای که بر شانه‌های تجربه، اخلاق و مسئولیت اجتماعی بنا می‌شود.

تبریز با زنده‌نامان؛ توسعه‌ای فراتر از سازه‌ها

با این وجود، شاید بتوان گفت مهم‌ترین دستاورد این همایش، یادآوری این نکته بود که قهرمانان یک شهر، الزاماً در تاریخ دفن نشده‌اند. برخی از آن‌ها هنوز میان ما هستند، هنوز می‌توان صدایشان را شنید و از مسیرشان آموخت. تبریز، با برگزاری چنین آیین‌هایی، نشان می‌دهد که قدرشناسی را به تأخیر نمی‌اندازد و سرمایه‌های انسانی خود را پیش از خاموشی، به رسمیت می‌شناسد؛ و این، شاید مهم‌ترین نشانه بلوغ فرهنگی و اجتماعی یک شهر باشد.

در نهایت باید یادآوری کنیم که چهارمین همایش زنده‌نامان تبریز، بیش از آنکه صرفاً مراسمی برای تقدیر از افراد باشد، بازتاب یک نگرش عمیق بود؛ نگرشی که باور دارد توسعه بدون انسان معنا ندارد. در این روایت، تبریز شهری است که قهرمانانش را پیش از آنکه به تاریخ بپیوندند، می‌بیند، می‌شنود و قدر می‌داند. شاید همین نگاه است که این شهر را در مسیر تداوم هویت، عقلانیت و توسعه انسانی، یک گام جلوتر نگه داشته است.